Πανενθεϊσμός

Σε αντίθεση με τον πανθεϊσμό ο οποίος υποστηρίζει ότι τα πάντα είναι θεός ή θεϊκά, ο πανενθεϊσμός αντιμετωπίζει τη σχέση μεταξύ θείου και κοσμικού ως ανάλογη με την ψυχή και το σώμα ενός ανθρώπου. Στη πανενθεϊστική θεολογία γίνεται διάκριση μεταξύ θεού και κόσμου, αλλά υπάρχει και μια αμοιβαία, αιώνια εξάρτηση μεταξύ τους. Ο κόσμος είναι «μέσα» στον θεό. Στον κλασικό πανενθεϊσμό, ο θεός και ο κόσμος αναγκαστικά αλληλο-εξαρτώνται αιώνια.

Αυτό το μοντέλο σχέσης του θεού με τον κόσμο έχει υιοθετηθεί από κάποιες φεμινίστριες θεολόγους, οι οποίες δίνουν έμφαση στη στοργική σχέση του θεού με τον κόσμο – σε αντίθεση με το είδος σχέσης άρχοντος-αρχομένου. Στη θεολογία τους, το θεϊκό «πνεύμα» φέρνει τους ανθρώπους σε μεγαλύτερη αρμονία μεταξύ τους και με τη φύση. Έτσι απορρίπτουν τον παραδοσιακό Θεό – ως «κυρίαρχο» που «εξουσιάζει» τη δημιουργία, επειδή μπορεί να οδηγήσει σε καταπίεση των άλλων και να καταστρέψει την οικολογική ισορροπία της γης.

Η θεολογία που βασίζεται στη φιλοσοφία της διαδικασίας (π.χ. αυτή του Άλφρεντ Νορθ Γουάιτχεντ) τονίζει τους δύο «πόλους του θεού» – ότι αφενός είναι πεπερασμένος, αφετέρου δυνητικά άπειρος – συνειδητοποιώντας συνεχώς τη «δύναμή του». Σύμφωνα με τον πανενθεϊστή  Άρθουρ Πίκοκ, ο Θεός είναι συνεχώς ενεργός ως προς τις ανοιχτές αναδυόμενες διαδικασίες της φύσης και «δημιουργεί συνεχώς».

Κατεβάστε το άρθρο του Πωλ Κόπαν εδώ.