«Η Δικαιοσύνη ως Αρετή» του MacIntyre και το πρόβλημα έλλειψης συναίνεσης στην κοινωνία σήμερα

Γιατί υπάρχει πόλωση στις σημερινές κοινωνίες και ο ειρηνικός διάλογος πολλές φορές είναι ανύπαρκτος;

Το άρθρο επιχειρεί μια κριτική ανάλυση με βάση το δοκίμιο του Alasdair MacIntyre «Η Δικαιοσύνη ως Αρετή», σε σχέση με σημερινές έννοιες περί κοινωνικής δικαιοσύνης και με την διδασκαλία της Βίβλου. Παρ’ όλο που η προσέγγιση του MacIntyre προσφέρει μια ικανοποιητική διάγνωση, η ηθική που προτείνει δείχνει ανίκανη να επιφέρει λύση σ’ αυτό που θεωρείται κοινωνική αδικία σήμερα.

Στη σύγχρονη ηθική της αρετής, ηθικολόγοι όπως ο MacIntyre, έχοντας απορρίψει την έννοια της ουσίας, επιδιώκουν να θέσουν τη χρήση του όρου αυτού σε νέο πλαίσιο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο MacIntyre κάνει χρήση του όρου «παράδοση», δανείζοντάς την από την «πόλη» του Πλάτωνα και Αριστοτέλη (και από τον όρο «εκκλησία» του Αυγουστίνου). Πρόκειται για κοινότητα της οποίας τα μέλη δένονται με έναν πυρήνα κοινών πεποιθήσεων μεταξύ τους. Οι «αρετές» του MacIntyre δεν στηρίζονται στην ουσία της αντικειμενικής ανθρώπινης φύσης αλλά πρέπει να θεωρηθούν ως γλωσσικές κατασκευές εκτιμήσεων και δεσμεύσεων. Η λύση που προτείνει είναι η επιστροφή στην «παράδοση» η οποία θα επέτρεπε την εναρμόνιση αντίθετων απόψεων και αντιλήψεων περί δικαιοσύνης. Με αυτόν τον τρόπο φαίνεται πως χτίζει μια γέφυρα προς τη χριστιανική έννοια της «κοινότητας» ως ενωτική παράδοση. Αυτό φαίνεται πράγματι να έχει χαθεί μέσα στον ατομικισμό του Διαφωτισμού και εξακολουθεί να είναι ένα κυρίαρχο παράδειγμα σήμερα, οδηγώντας στη σύγχρονη πόλωση μεταξύ άκρων όπως των δικαιωμάτων των ατομικιστών ιδιοκτητών και των κολεκτιβιστικών δικαιωμάτων αυτών που απαιτούν.

Έχει δίκιο ο MacIntyre να απαιτεί μια νέα «παράδοση»; Το ερώτημα παραμένει ανάμεσα στο ‘πρέπει’ και το ‘είναι’. Πώς θα μπορούσε να διεκπεραιωθεί μια τέτοια αλλαγή σκέψης και νοοτροπίας; Με την εγκατάλειψη της άποψης περί ‘ουσίας’, η οποία χαρακτήριζε στοχαστές της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, ο MacIntyre δεν μπορεί παρά να κάνει απλώς έκκληση για ριζική στροφή σκέψης προς τις παραδόσεις, έχοντας εγκαταλείψει την ενοποιητική έννοια του ‘Θεού’ στις τόσες φιλοδοξίες και επιθυμίες σήμερα.

Κατεβάστε το άρθρο εδώ